Door Herman Rijst

Blank lakken doe je om de houtstructuur beter te laten uitkomen, voor glans en verduurzaming van het hout. Zorgvuldig werken is de boodschap. Dit artikel gaat uitsluitend over één componenten lak. Het lakken kan het beste binnen. Moet het buiten, zorg dan dat de lucht niet te vochtig is. Afhankelijk van de tijd van het jaar kan je dus beter niet na 17.00 uur lakken, zeker niet aflakken daar de toenemende luchtvochtigheid de lak dan dof maakt. De omgevingstemperatuur liefst niet onder de 10 °C en ook niet in te warme zon. Losse onderdelen als vloerdelen en dergelijke kun je eventueel thuis lakken. 

De lak
Blijf bij hetzelfde merk. Moet je noodzakelijkerwijs overstappen, dan kan je pas na 3-6 maanden droging dat andere merk gaan gebruiken, omdat de iets afwijkende oplosmiddelen van de oude lak en de nieuwe lak anders gaan mengen en daardoor een rommelig oppervlak ontstaat. Koop de lak in (meerdere) kleine verpakkingen; het afstrijken van de kwast brengt namelijk altijd verontreinigingen in de lak en dat zie je aan je werk. Langdurig, maar rustig roeren (zo vermijd je luchtbellen) en de lak zodanig verdunnen, dat de kwast bij het strijken geen weerstand lijkt te hebben. Beter te dun dan te dik, hoewel veel te dun geeft kans op "zakkers" (druipende tranen) en te dik op "heilige dagen" (de kleur van de ondergrond schemert door de bovenste laag heen).

1e laag blank hout 50% verdunnen met terpentine, 2e en 3e laag 25%. 4e laag 15%, 5e laag en meer houd je het lekker strijkbaar. Doop de kwast niet te diep in de lak, anders moet je teveel afstrijken en komen er luchtbellen in je potje. Bewaar je dure lak altijd vorstvrij! Vloerdelen doe ik altijd met Glitsa waterafdunbare acryl parketlak.

De kwast
Neem altijd een zachte platte kwast, liefst een gebruikte. Moet je met een nieuwe aan de gang, strijk hem dan een tijdje over een schone ruwe plank, dan raak je al aardig wat stof en losse haren kwijt.

De voorbereiding
Blanke lak verdwijnt onder invloed van ultraviolet zonlicht. Bij die delen die naar de zon gericht zijn (potdeksel, dek) wel 2 lagen per zomer. Ook heeft de lak onder invloed van de hete zon de neiging tot verouderen. Daarom is het aan te raden, iedere keer als je terugkomt op je ligplaats de boot andersom af te meren, dat verdeelt de narigheid een beetje. In elk geval moeten genoemde plekken elk jaar weer 2 lagen hebben, dan kan je het zware werk een paar jaartjes uitstellen.
Oude laklaag reinigen met wasbenzine, Universol of St. Marc. Dan schuren met watervast schuurpapier, korrel 240 of 400, afhankelijk van de mate van verwering. Altijd met de hand en met de nerf mee. Is de laag erg oud dan zal er de krabber tegenaan moeten en alles er af. Na het schuren met de stoffer rond en daarna met de stofdoek.

Het lakken
Nieuw werk, of kaalgehaald
Laag voor laag verdunnen als reeds vermeld, na droging van de eerst of 2e laag de harigheid er af schuren met korrel 400. Als je elke volgende laag binnen 48 uur aanbrengt hoef je niet te schuren voor de hechting. De reeds opgebrachte laag is dan nog niet geheel uitgehard en vermengt zich dan met de nieuwe. Om eventuele kleine ongeregeldheden weg te halen kun je, voordat je de afwerklaag aanbrengt, licht schuren met korrel 600. Totaal zeker 7 lagen, maar meer mag ook.

Bestaand werk
Na voorbereiding beginnen we met ongeveer 25% verdunde lak. Bij houten boten heb je vaak droogtebarstjes en naadjes die kunnen lekken. Zijn ze te smal om ze met de kitspuit te lijf te gaan neem dan 50% verdunde lak, die diep in die naadjes kruipt en herhaal dat zonodig. De lak in de lengte van de houtnerf opbrengen, dwars uitsmeren en laatste afwerkstreken weer in de lengte.

Krimpnaadjes kitten
Bij oude boten zijn krimpnaadjes een permanente zorg, ze wateren in (kans op houtrot) en er komt vocht in de boot. Als dichtvloeien met dunne lak niet helpt, moet je met de kitspuit aan het werk. Maar met welke kit? Deze moet overschilderbaar zijn, dus geen siliconen. Ik gebruik zelf graag Silicryl-WT van den Braven en wel transparant (www.denbraven.nl). De ondergrond mag zelfs iets vochtig zijn. Het is na droging transparant en blijft elastisch. Het komt wit uit de spuit, dus je kan goed zien wat je doet... en omstanders maar denken dat je gek bent....

Liefst snel klaar
Ik werk met Epifanes. Bij temperaturen onder de 15 graden duurt het vrij lang voordat glanslak overschilderbaar is (36 uur). Daarom gebruik ik graag Epifanes Rapidclear (niet Rapidcoat). Dat is sneldrogende lak met eiglans. Bij maximaal 65% luchtvochtigheid is dat bij 8 °C in 24 uur overschilderbaar, bij 12 °C in 8 uur en bij 18 °C in 5 uur. Voordelen: het hoeft niet geschuurd te worden, ook niet bij een droogtijd langer dan 48 uur; je hoeft het niet te verdunnen, het smeert lekker weg, loopt leuk in kiertjes en kan als afdeklaag gebruikt worden. Het geeft echter dunne laklagen, daarom op 3 lagen altijd eentje extra. Bij mooi buitenwerk uiteraard de afwerklaag met glanslak.
Voor het bijwerken van beschadigingen onderweg hebben we altijd een potje Rapidclear, wat schuurpapier, terpentine en een kwastje mee. Maar, met welk merk je ook werkt, ze hebben allemaal wel boekjes met tips, of een internetsite. Je kan jezelf teleurstellingen besparen door die te lezen. De bevrediging een goed stuk werk te hebben geleverd zal je een blijvend goed gevoel geven en dat is wat extra zorg wel waard!

Herman Rijst